Ana İçerik

AKADEMİK KİTAPLAR HAKEM REHBERİ

1. Amaç ve Kapsam

Bu rehber, Marmara Üniversitesi Yayınevi'ne yayımlanmak üzere sunulan akademik kitapların bilimsel değerlendirme süreçlerinde görev alan hakemlere yol göstermek amacıyla hazırlanmıştır.

Hakemlik süreçleri, Marmara Üniversitesi Yayın Yönergesi, Yayın Etiği Politikası, Yapay Zekâ Politikası ve ilgili mevzuat doğrultusunda yürütülür. Uluslararası akademik yayıncılıkta benimsenen COPE ve DOAB ilkeleri dikkate alınır.

1. Hakemlik İlkeleri

Akademik kitaplar, çift taraflı kör hakemlik sistemi kapsamında, alanında uzman ve bağımsız hakemler tarafından değerlendirilir.

Hakemler;

• Değerlendirmelerini tarafsız, nesnel ve bilimsel ölçütlere uygun biçimde gerçekleştirir.
• Uzmanlık alanları dışında kalan veya belirlenen sürede değerlendiremeyecekleri eserler için yayınevini bilgilendirir.
• Değerlendirmeyi etkileyebilecek kişisel, akademik, kurumsal veya mali çıkar çatışmalarını yayınevine bildirir.
• Kendilerine iletilen eserlerin, belgelerin ve değerlendirme sürecinin gizliliğini korur.
• Eser sahiplerinin kimliklerini öğrenmeye yönelik girişimlerde bulunmaz; yayınevinin izni olmaksızın değerlendirme sürecine üçüncü kişileri dâhil etmez.

1. Bilimsel Değerlendirme Ölçütleri

Hakemler, eserin türünü, amacını ve ait olduğu bilimsel alanın özelliklerini dikkate alarak aşağıdaki hususları değerlendirir:

• Özgünlük ve bilimsel katkı: Eserin alana katkısı, özgünlüğü ve bilimsel önemi.
• İçerik ve yöntem: Bilimsel doğruluk, kullanılan yöntemlerin uygunluğu, bulgu ve sonuçların tutarlılığı.
• Yapı ve bütünlük: Konuların sistematik sunumu, bölümler arasındaki uyum ve içerik bütünlüğü.
• Literatür ve kaynaklar: İlgili literatürün yeterliliği, kaynakların güvenilirliği ve atıfların doğruluğu.
• Dil ve anlatım: Akademik dilin açıklığı, terminolojik tutarlılık ve hedef kitleye uygunluk.

Editörlü kitaplarda bölümlerin kitabın genel amacıyla uyumu ve editoryal bütünlük; ders kitaplarında ise bilimsel doğruluğun yanı sıra öğretim amaçlarına ve hedef kitleye uygunluk dikkate alınır.

1. Yayın Etiği ve Yapay Zekâ Kullanımı

Hakemler, değerlendirme sırasında tespit ettikleri intihal, veri uydurma, veri çarpıtma, yanıltıcı atıf ve benzeri etik ihlal şüphelerini gerekçeleriyle birlikte yayınevine bildirir.

Yayımlanmamış eserler ve değerlendirme belgeleri üretken yapay zekâ (ÜYZ) sistemlerine aktarılamaz. ÜYZ araçları bilimsel değerlendirme yapmak, hakem görüşü oluşturmak veya rapor hazırlamak amacıyla kullanılamaz.

Hakemler, kendi hazırladıkları değerlendirme raporlarında, gizli içeriklerin ÜYZ sistemlerine aktarılmasını gerektirmeyen temel yazım, noktalama ve dil bilgisi kontrolünden yararlanabilir. Bu kullanım, raporun gizliliğini ve hakemin bağımsız bilimsel değerlendirmesini zedeleyemez.

1. Hakem Raporu ve Yayın Önerisi

Hakem raporları açık, nesnel, yapıcı ve bilimsel gerekçelere dayalı olmalıdır. Eserin güçlü yönleri, geliştirilmesi gereken hususlar ve önerilen düzeltmeler somut biçimde belirtilmelidir.

Hakemler, değerlendirmelerini yayınevinin hakem değerlendirme formu (link verelim) aracılığıyla iletir. Düzeltme önerileri bilimsel gerekliliklere dayanmalı; kişisel değerlendirmelerden ve bilimsel gerekçesi bulunmayan atıf taleplerinden kaçınılmalıdır.

Hakem görüşleri yayın kararına katkı sağlar. Nihai yayın kararı, Marmara Üniversitesi Yayın Yönergesi'nde belirlenen görev ve yetkiler çerçevesinde alınır.